Bạn có bao giờ cảm thấy mình đang dành cả ngày để dập lửa những vấn đề phát sinh, mà chẳng còn thời gian nghĩ đến việc doanh nghiệp sẽ ở đâu trong 5 năm tới? Nếu có, bạn không hề đơn độc. Theo khảo sát toàn cầu với hơn 4.400 CEO tại 95 quốc gia do PwC thực hiện, niềm tin vào tăng trưởng ngắn hạn đang suy giảm, trong khi mức độ lo ngại về rủi ro lại tăng lên rõ rệt. Nghịch lý là, giữa lúc bất an bao trùm, phần lớn doanh nghiệp vẫn tiếp tục rót vốn mạnh vào AI, đổi mới sáng tạo và mở rộng sang những ngành nghề hoàn toàn mới.

Bài viết dưới đây Asiasoft sẽ phân tích những số liệu đáng chú ý từ khảo sát PwC, đồng thời gợi mở 5 trụ cột chiến lược lãnh đạo mà doanh nghiệp cần xây dựng trong giai đoạn chuyển đổi này.

1. AI Đang Trở Thành Động Lực Tái Cấu Trúc Doanh Nghiệp

AI không còn dừng lại ở giai đoạn thử nghiệm mà đã bước vào triển khai thực tế trong vận hành doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức độ tác động tài chính giữa các tổ chức lại có sự chênh lệch rất lớn.

1.1. Thực Trạng Ứng Dụng AI Qua Con Số Từ Khảo Sát PwC

Những con số dưới đây cho thấy bức tranh khá thực tế về hiệu quả ứng dụng AI hiện nay, không quá lạc quan nhưng cũng không hề bi quan.

• Khoảng 30% CEO tham gia khảo sát cho biết AI đã giúp doanh nghiệp của họ tăng doanh thu trong thời gian gần đây.
• 26% ghi nhận AI giúp giảm chi phí vận hành một cách rõ rệt, thông qua việc tự động hóa các quy trình lặp lại.
• Hơn một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát vẫn chưa nhìn thấy tác động tài chính rõ ràng nào từ việc đầu tư vào AI.

Con số hơn một nửa doanh nghiệp chưa ghi nhận hiệu quả tài chính từ AI cho thấy phần lớn tổ chức trên thế giới vẫn đang ở giai đoạn đầu của hành trình chuyển đổi – đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội cho những doanh nghiệp biết tận dụng đúng thời điểm để bứt phá.

1.2. Điểm Khác Biệt Của Nhóm Doanh Nghiệp Dẫn Đầu

Không phải doanh nghiệp nào đầu tư vào AI cũng đạt được kết quả như nhau, và sự khác biệt nằm ở cách tiếp cận.

• Nhóm doanh nghiệp dẫn đầu không triển khai AI một cách rời rạc theo từng dự án nhỏ lẻ, mà tích hợp AI vào toàn bộ hệ thống vận hành.
• AI được đưa vào từ khâu phát triển sản phẩm, cung cấp dịch vụ cho đến quá trình ra quyết định chiến lược ở cấp cao nhất.
• Cách tiếp cận đồng bộ này giúp AI trở thành một phần “hạ tầng” của doanh nghiệp, thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ cho một vài bộ phận riêng lẻ.

Sự khác biệt giữa “thử nghiệm AI” và “tích hợp AI vào toàn hệ thống” chính là ranh giới phân định doanh nghiệp dẫn đầu và doanh nghiệp đang tụt lại phía sau trong cuộc đua chuyển đổi số hiện nay.

2. AI Đang Xóa Nhòa Ranh Giới Giữa Các Ngành Nghề Kinh Doanh

Một trong những tác động sâu sắc nhất của làn sóng công nghệ hiện nay không nằm ở việc tối ưu vận hành, mà ở việc định nghĩa lại chính phạm vi hoạt động của doanh nghiệp.

2.1. Xu Hướng Doanh Nghiệp Mở Rộng Sang Lĩnh Vực Mới

Ranh giới ngành truyền thống đang dần trở nên mờ nhạt hơn bao giờ hết.

• Khoảng 42% CEO cho biết doanh nghiệp của họ đã bắt đầu cạnh tranh ở một lĩnh vực hoàn toàn mới trong vòng 5 năm gần đây.
• Các thương vụ mua bán, sáp nhập (M&A) và mở rộng sang ngành khác ngày càng phổ biến, đặc biệt tập trung ở các lĩnh vực công nghệ, tài chính và dịch vụ số.
• Một ví dụ điển hình trên thị trường quốc tế là việc sáp nhập giữa O2 và Virgin Media, tạo thành một doanh nghiệp viễn thông có giá trị lên đến 31 tỷ bảng Anh.

Xu hướng này phản ánh một thực tế rõ ràng: tăng trưởng của doanh nghiệp không còn bị giới hạn trong phạm vi ngành nghề truyền thống mà họ đã gắn bó nhiều năm.

2.2. Hệ Sinh Thái Đối Tác Trở Thành Chìa Khóa Mở Rộng Giá Trị

Việc mở rộng sang ngành mới hiếm khi thành công nếu doanh nghiệp chỉ dựa vào nội lực của chính mình.

• Doanh nghiệp thành công thường là những tổ chức biết kết hợp năng lực nội tại với hệ sinh thái đối tác bên ngoài để mở rộng phạm vi giá trị mang lại cho khách hàng.
• Việc hợp tác với đối tác công nghệ hoặc đối tác trong chuỗi giá trị mới giúp rút ngắn thời gian gia nhập thị trường so với việc tự xây dựng năng lực từ đầu.
• Tư duy “hệ sinh thái” thay vì “tự làm tất cả” đang trở thành cách tiếp cận phổ biến của các doanh nghiệp dẫn đầu trong giai đoạn chuyển đổi hiện nay.

Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam, bài học rút ra không phải là phải lập tức mở rộng sang ngành mới, mà là cần chủ động xây dựng năng lực hợp tác và nền tảng dữ liệu đủ linh hoạt để sẵn sàng nắm bắt cơ hội khi thời điểm đến.

3. Thách Thức Cân Đối Giữa Mục Tiêu Ngắn Hạn Và Tầm Nhìn Dài Hạn

Đây có lẽ là bài toán nan giải nhất mà hầu hết các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đang phải đối mặt hiện nay, bất kể quy mô tổ chức lớn hay nhỏ.

3.1. Thực Trạng Phân Bổ Thời Gian Của Các CEO

Số liệu về cách các CEO sử dụng quỹ thời gian của mình cho thấy một sự mất cân đối đáng báo động.

• Các CEO hiện đang dành gần 50% quỹ thời gian để xử lý những vấn đề phát sinh trong ngắn hạn, tức trong vòng chưa đầy một năm.
• Trong khi đó, chỉ khoảng 16% quỹ thời gian được đầu tư cho các chiến lược phát triển dài hạn của tổ chức.
• Sự mất cân đối này đẩy nhiều doanh nghiệp vào thế bị động, liên tục phải “chạy theo hiện tại” thay vì chủ động vạch ra hướng đi cho tương lai.

Khi phần lớn năng lượng lãnh đạo bị tiêu tốn vào việc xử lý sự vụ, doanh nghiệp rất dễ bỏ lỡ những cơ hội chuyển đổi mang tính đột phá – bởi tư duy chiến lược cần không gian và thời gian để hình thành, không thể ra đời giữa những cuộc họp xử lý khủng hoảng liên tục.

3.2. Giải Pháp Tái Phân Bổ Thời Gian Một Cách Khoa Học

Nhận diện được vấn đề là bước đầu, nhưng thay đổi thói quen phân bổ thời gian đòi hỏi hành động cụ thể hơn.

• Nhà lãnh đạo cần chủ động tái phân bổ thời gian, dành nhiều hơn cho hoạt động đổi mới và hoạch định chiến lược thay vì chỉ tập trung vào vận hành hằng ngày.
• Việc ủy quyền xử lý các vấn đề ngắn hạn cho đội ngũ quản lý cấp trung giúp giải phóng thời gian cho lãnh đạo cấp cao tập trung vào tầm nhìn dài hạn.
• Xây dựng hệ thống dữ liệu và báo cáo quản trị tự động giúp lãnh đạo nắm bắt tình hình vận hành nhanh hơn, thay vì phải tự tay xử lý từng vấn đề phát sinh.

Đầu tư vào một hệ thống quản trị dữ liệu đáng tin cậy, vì vậy, không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là điều kiện tiên quyết để lãnh đạo có thể “giải phóng” thời gian cho tư duy chiến lược.

4. Biến Đổi Khí Hậu – Từ Rủi Ro Kinh Doanh Đến Cơ Hội Tái Tạo Giá Trị

Biến đổi khí hậu không còn là một chủ đề môi trường xa vời, mà đã trở thành một rủi ro kinh doanh hiện hữu, tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng và chi phí vận hành của doanh nghiệp.

4.1. Từ Tư Duy Phòng Ngừa Thụ Động Sang Chủ Động Tạo Giá Trị

Khảo sát cho thấy một khoảng cách đáng chú ý giữa nhận thức và hành động của doanh nghiệp trước rủi ro khí hậu.

• Hơn 40% doanh nghiệp thừa nhận đang chịu tác động tiêu cực từ biến đổi khí hậu, từ đứt gãy chuỗi cung ứng do thiên tai đến áp lực từ các quy định pháp lý mới.
• Tuy nhiên, chỉ một phần nhỏ trong số này thực sự tích hợp yếu tố rủi ro khí hậu vào quy trình ra quyết định chiến lược và quản trị vận hành hằng ngày.
• Sự khác biệt giữa doanh nghiệp bình thường và doanh nghiệp dẫn đầu nằm ở tư duy tiếp cận: một bên coi đây là gánh nặng tuân thủ, một bên coi đây là cơ hội tạo giá trị mới.

Khoảng cách giữa nhận thức rủi ro và hành động thực tế chính là “khoảng trống chiến lược” mà những doanh nghiệp nhanh nhạy có thể tận dụng để tạo lợi thế cạnh tranh trước các đối thủ vẫn còn thụ động.

4.2. Ba Hướng Hành Động Mà Doanh Nghiệp Tiên Phong Đang Theo Đuổi

Các doanh nghiệp dẫn đầu không chỉ dừng ở việc tuân thủ quy định, mà chủ động biến yếu tố bền vững thành chiến lược tăng trưởng.

• Tối ưu hóa chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu lãng phí tài nguyên và năng lượng trong toàn bộ quá trình sản xuất và vận chuyển.
• Đầu tư vào chiến lược năng lượng bền vững như điện mặt trời và điện gió, vừa tiết kiệm chi phí dài hạn vừa giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
• Chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) và chứng chỉ xanh để thu hút vốn đầu tư cũng như khách hàng quốc tế.

Ba hướng hành động này cho thấy “chuyển đổi xanh” không còn là một khoản chi phí bắt buộc, mà đang dần trở thành một lộ trình tăng trưởng mới – nơi sự thịnh vượng của doanh nghiệp gắn liền với trách nhiệm với môi trường và xã hội.

5. Năm Trụ Cột Chiến Lược Lãnh Đạo Trong Kỷ Nguyên AI

Từ những phân tích trên, có thể đúc kết thành năm định hướng chiến lược cốt lõi mà nhà lãnh đạo cần xây dựng để dẫn dắt doanh nghiệp vững vàng trong giai đoạn chuyển đổi hiện nay.

5.1. Nền Tảng Công Nghệ Và Mô Hình Kinh Doanh

Hai trụ cột đầu tiên liên quan trực tiếp đến cách doanh nghiệp ứng dụng công nghệ và định hình lại hoạt động kinh doanh.

• Thiết lập nền tảng AI đồng bộ: chuyển từ các thử nghiệm đơn lẻ sang tích hợp AI sâu rộng vào mọi khâu vận hành, xem đây là hạ tầng cốt lõi cho việc ra quyết định.
• Đổi mới mô hình kinh doanh: tận dụng lợi thế về dữ liệu và công nghệ để linh hoạt mở rộng hoạt động, sẵn sàng vượt qua ranh giới ngành nghề truyền thống khi cơ hội xuất hiện.
• Cả hai trụ cột này đòi hỏi doanh nghiệp phải có một nền tảng dữ liệu đủ vững chắc để làm cơ sở triển khai AI và thử nghiệm mô hình kinh doanh mới một cách an toàn.

Không có nền tảng dữ liệu đáng tin cậy, mọi nỗ lực ứng dụng AI hay đổi mới mô hình kinh doanh đều dễ trở thành các sáng kiến rời rạc, thiếu tính bền vững.

5.2. Niềm Tin, Quản Trị Thời Gian Và Phát Triển Bền Vững

Ba trụ cột còn lại tập trung vào yếu tố con người, quản trị nội bộ và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

• Xem niềm tin là tài sản chiến lược: đặt vấn đề đạo đức AI và an toàn dữ liệu lên hàng đầu để xây dựng uy tín bền vững với khách hàng và đối tác.
• Tối ưu hóa quản trị thời gian: giảm bớt sự chi phối của các vụ việc phát sinh ngắn hạn, dành ít nhất 16–20% quỹ thời gian để tập trung cho tầm nhìn dài hạn và sáng tạo.
• Kết hợp AI và các tiêu chuẩn ESG: sử dụng AI như công cụ đo lường và thúc đẩy các chỉ số phát triển bền vững, đưa ESG vào trung tâm của chiến lược điều hành.

Khi năm trụ cột này được xây dựng đồng thời thay vì triển khai rời rạc, doanh nghiệp sẽ có nền tảng vững chắc để vừa tận dụng được sức mạnh của AI, vừa duy trì được sự tin cậy và trách nhiệm với xã hội trong dài hạn.

Kết Luận: Lãnh Đạo Trong Kỷ Nguyên AI Là Câu Chuyện Của Sự Cân Bằng

Chiến lược lãnh đạo hiệu quả giữa làn sóng AI không nằm ở việc chạy theo từng công nghệ mới nhất, mà nằm ở khả năng cân bằng giữa áp lực vận hành ngắn hạn và tầm nhìn phát triển dài hạn. Doanh nghiệp dẫn đầu là những tổ chức biết tích hợp AI vào toàn bộ hệ thống, mạnh dạn vượt qua ranh giới ngành nghề truyền thống, đồng thời không đánh đổi niềm tin của khách hàng và trách nhiệm với môi trường để đổi lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm một nền tảng dữ liệu tài chính – kế toán đủ vững chắc để làm bệ phóng cho hành trình ứng dụng AI và ra quyết định dựa trên dữ liệu thời gian thực, đội ngũ Asiasoft luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn khảo sát thực trạng và tư vấn giải pháp phù hợp. Trong một thế giới mà tốc độ thay đổi ngày càng nhanh, doanh nghiệp nào chuẩn bị nền tảng tốt hơn sẽ là doanh nghiệp đi xa hơn.